ایران: تنگه هرمز تا پذیرش شروط ما باز نمیشود
ایران اعلام کرده است که تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا شروط تهران را نپذیرد، بهطور کامل بازگشایی نخواهد شد. این موضع، بار دیگر اهمیت راهبردی این آبراه حیاتی و نقش آن در تحولات سیاسی و اقتصادی منطقه را برجسته کرده است.
شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز
محسن رضایی، رئیس تازه منصوبشده شورای عالی امنیت ملی ایران، در دیدار با سفیر چین در تهران تأکید کرد که بازگشایی کامل تنگه هرمز به تغییر رویکرد آمریکا و پذیرش شروط ایران بستگی دارد.
به گفته او، واشنگتن باید به جنگ علیه ایران و متحدان منطقهای این کشور پایان دهد و داراییهای مسدودشده ایران را آزاد کند. رضایی همچنین اعلام کرد که تهران شروط دیگری را نیز از طریق میانجیهایی که در هفتههای اخیر در مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا حضور داشتهاند، به طرف آمریکایی منتقل کرده است.
توافق ایران و عمان بهتنهایی کافی نیست
ایران همچنین تأکید کرده است که توافق احتمالی با عمان درباره مسیرهای عبور و مرور دریایی در تنگه هرمز، لزوماً به معنای بازگشایی این آبراه نخواهد بود.
رضایی گفت حتی اگر ایران و عمان درباره مسیرهای ترانزیتی به توافق برسند، تصمیم درباره باز یا بسته بودن تنگه همچنان در اختیار ایران خواهد بود. به این ترتیب، تهران میان توافقهای مربوط به تردد کشتیها و تصمیم سیاسی خود درباره وضعیت تنگه تفاوت قائل شده است.
اهمیت تنگه هرمز برای بازار جهانی
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان است و هرگونه اختلال در رفتوآمد کشتیها میتواند پیامدهای گستردهای برای بازارهای جهانی داشته باشد.
محدودیتهای ایجادشده در این آبراه تاکنون نگرانیهایی درباره افزایش قیمت انرژی و کودهای شیمیایی ایجاد کرده است. ادامه این وضعیت میتواند فشار بیشتری بر بازارهای جهانی و اقتصاد کشورهایی وارد کند که به واردات انرژی از این مسیر وابسته هستند.
اختلاف تهران و واشنگتن بر سر توافق قبلی
موضع کنونی ایران پس از آن مطرح شده که تهران و واشنگتن پیشتر بر سر یک تفاهم برای بازگشت تدریجی تردد در تنگه هرمز به شرایط عادی به توافق رسیده بودند.
بر اساس این تفاهم، قرار بود ایران روند بازگشت حملونقل دریایی را مدیریت کند و در مقابل، آمریکا تحریمها و فشارهای اقتصادی علیه ایران را کاهش دهد. با این حال، ایران بعداً محدودیتهای خود را دوباره برقرار کرد و آمریکا را به نقض مفاد توافق و تلاش برای تضعیف نقش تهران در مدیریت تنگه متهم کرد.
حمایت چین از موضع ایران
در دیدار رضایی با سفیر چین، روابط راهبردی تهران و پکن نیز مورد توجه قرار گرفت. رضایی مخالفت چین با یک قطعنامه ضدایرانی در شورای امنیت سازمان ملل را اقدامی مثبت توصیف کرد و گفت همکاریهای راهبردی دو کشور میتواند زمینهساز گسترش روابط دوجانبه در آینده باشد.
او همچنین به عضویت ایران و چین در نهادهایی مانند سازمان همکاری شانگهای و بریکس اشاره کرد و این همکاریها را ظرفیتی مهم برای توسعه روابط دو کشور دانست.
چین خواستار ثبات در غرب آسیا شد
سفیر چین در تهران نیز موضع کشورش در مخالفت با اقدامات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران را تکرار کرد.
او گفت چین از برقراری صلح و ثبات در غرب آسیا حمایت میکند و به ابتکار چهار مادهای شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، برای کمک به کاهش تنشها در منطقه اشاره کرد.
سفیر چین همچنین اظهار کرد که ایران علاوه بر برخورداری از قدرت، از تدبیر و توانایی لازم برای مدیریت شرایط برخوردار است.
پیام صریح تهران درباره آینده هرمز
رضایی در پیامی جداگانه نیز موضع ایران درباره تنگه هرمز را تکرار کرد و گفت بازگشایی این آبراه به تحقق مجموعهای از شروط سیاسی وابسته است.
از جمله این شروط میتوان به پایان جنگ و محاصره، آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و دستیابی به یک آتشبس گسترده در منطقه اشاره کرد؛ آتشبسی که از نگاه تهران باید لبنان و غزه را نیز دربر بگیرد.
تنگه هرمز چه زمانی باز میشود؟
با توجه به مواضع اعلامشده از سوی ایران، تهران فعلاً بازگشت کامل تردد دریایی به تنگه هرمز را منوط به تحقق شروط خود میداند.
بنابراین، توافقهای محدود درباره مسیرهای عبور یا همکاری با کشورهای ساحلی بهتنهایی برای بازگشایی کامل تنگه کافی نخواهد بود. آینده این آبراه راهبردی همچنان به روند مذاکرات ایران و آمریکا، وضعیت داراییهای ایران و تحولات گستردهتر منطقه بستگی دارد.