ولیدیوم (Validium) در ارز دیجیتال چیست؟
ولیدیوم یا Validium یکی از فناوریهایی است که برای افزایش سرعت و ظرفیت شبکههای بلاکچینی مانند اتریوم طراحی شده است. در این روش، بخش زیادی از پردازش تراکنشها خارج از شبکه اصلی اتریوم انجام میشود و در عین حال، از اثباتهای رمزنگاریشده اعتبار استفاده میشود تا مشخص شود تراکنشها به شکل درست انجام شدهاند.
ایده اصلی ولیدیوم ساده است: بخشی از پردازش و ذخیره اطلاعات تراکنشها از شبکه اصلی اتریوم خارج شود، اما اتریوم همچنان برای بررسی و تأیید صحت نتایج نقش داشته باشد.
این روش میتواند ظرفیت پردازش را افزایش دهد و هزینه تراکنشها را کاهش دهد؛ البته در مقابل، از نظر دسترسی به دادهها و مدل امنیتی، تفاوتهایی با ZK-Rollup دارد.
ولیدیوم چگونه کار میکند؟
در ولیدیوم، تراکنشها خارج از شبکه اصلی اتریوم پردازش میشوند. به جای اینکه تمام اطلاعات هر تراکنش مستقیماً روی اتریوم قرار بگیرد، تراکنشها در قالب مجموعههایی پردازش میشوند.
سپس یک Validity Proof یا اثبات اعتبار ایجاد میشود که نشان میدهد تراکنشهای این مجموعه به شکل صحیح انجام شدهاند. قراردادهای هوشمند اتریوم میتوانند این اثبات را بررسی کنند و در صورت معتبر بودن، وضعیت جدید شبکه ولیدیوم را تأیید کنند.
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، ولیدیوم مانند سیستمی است که میگوید:
«تراکنشها خارج از اتریوم انجام شدهاند، اما یک مدرک ریاضی وجود دارد که نشان میدهد این تراکنشها درست پردازش شدهاند.»
به این ترتیب، اتریوم مجبور نیست تکتک تراکنشها را خودش پردازش کند.
تفاوت ولیدیوم با ZK-Rollup چیست؟
ولیدیوم و ZK-Rollup یک شباهت مهم دارند: هر دو میتوانند از اثباتهای اعتبار مبتنی بر فناوری دانش صفر برای بررسی صحت تراکنشها استفاده کنند.
اما تفاوت اصلی آنها در محل ذخیره اطلاعات تراکنشها است.
در ZK-Rollup، اطلاعات تراکنشها روی اتریوم منتشر میشود تا دادههای مورد نیاز برای بازسازی وضعیت شبکه در دسترس باشند. اما در ولیدیوم، اطلاعات تراکنشها خارج از شبکه اصلی اتریوم نگهداری میشوند.
این ویژگی میتواند باعث افزایش مقیاسپذیری و کاهش هزینه شود، اما در عین حال موضوع دسترسی به دادهها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
چرا دسترسی به دادهها مهم است؟
Data Availability یا دسترسی به دادهها به این معناست که کاربران و سایر مشارکتکنندگان شبکه بتوانند اطلاعات مورد نیاز برای بررسی وضعیت بلاکچین یا انجام عملیات مختلف را در اختیار داشته باشند.
در ولیدیوم، اطلاعات تراکنشها خارج از شبکه اصلی اتریوم ذخیره میشوند. این کار مقدار دادهای را که باید روی اتریوم منتشر شود کاهش میدهد و میتواند به افزایش ظرفیت شبکه کمک کند.
اما اگر افرادی که مسئول نگهداری اطلاعات خارج از زنجیره هستند، این دادهها را در اختیار کاربران قرار ندهند، ممکن است کاربران برای اثبات مالکیت دارایی یا برداشت آنها با مشکل مواجه شوند.
این موضوع یکی از مهمترین تفاوتهایی است که هنگام مقایسه ولیدیوم با سایر راهکارهای مقیاسپذیری باید در نظر گرفت.
مزایای اصلی ولیدیوم چیست؟
ولیدیوم چند مزیت مهم دارد.
ظرفیت بالاتر برای پردازش تراکنشها
از آنجا که بخش زیادی از پردازش و اطلاعات تراکنشها خارج از شبکه اصلی اتریوم انجام میشود، ولیدیوم میتواند تعداد زیادی تراکنش را بدون ایجاد همان حجم از فشار داده روی اتریوم پردازش کند.
طبق مستندات اتریوم، بسته به نوع طراحی و نحوه پیادهسازی، شبکههای ولیدیوم میتوانند به ظرفیت چند هزار تراکنش در ثانیه برسند.
هزینه کمتر تراکنشها
ثبت حجم زیادی از اطلاعات روی شبکه اتریوم میتواند هزینهبر باشد. ولیدیوم با کاهش مقدار دادهای که باید روی زنجیره اصلی منتشر شود، میتواند به کاهش هزینه تراکنشها کمک کند.
استفاده از اثبات اعتبار
ولیدیوم صرفاً از کاربران نمیخواهد به صحت تراکنشها اعتماد کنند. این فناوری از اثباتهای رمزنگاری مانند ZK-SNARK یا ZK-STARK برای بررسی تغییرات وضعیت شبکه استفاده میکند.
معایب ولیدیوم چیست؟
مهمترین چالش ولیدیوم مربوط به دسترسی به دادهها است.
اگر اطلاعات تراکنشها که خارج از اتریوم نگهداری میشوند در دسترس نباشند، کاربران ممکن است برای اثبات مالکیت داراییهای خود یا برداشت آنها با محدودیت مواجه شوند.
به همین دلیل، مدل امنیتی ولیدیوم در این بخش به فرضهای اعتماد متفاوتی نسبت به ZK-Rollup نیاز دارد.
راهکارهای مختلف ولیدیوم برای کاهش این مشکل روشهای متفاوتی دارند. برای مثال، بعضی از آنها از کمیته دسترسی به دادهها (DAC) استفاده میکنند که در آن گروهی از اعضا مسئول نگهداری نسخهای از اطلاعات هستند. برخی مدلها نیز از مشارکتکنندگانی استفاده میکنند که برای انجام این وظیفه سرمایهای را به عنوان ضمانت در شبکه قفل میکنند.
آیا ولیدیوم یک راهکار لایه دوم است؟
در مورد اینکه ولیدیوم دقیقاً چگونه باید در دستهبندی راهکارهای لایه دوم قرار بگیرد، گاهی ابهام وجود دارد.
ولیدیوم معمولاً در کنار فناوریهای مقیاسپذیری اتریوم و راهکارهای لایه دوم مورد بحث قرار میگیرد؛ زیرا با اتریوم ارتباط دارد و برای تأیید و تسویه از قراردادهای مستقر روی اتریوم استفاده میکند.
با این حال، مستندات رسمی اتریوم بین ولیدیوم و رولآپها تفاوت قائل میشود، زیرا ولیدیوم دسترسی به دادههای تراکنش را مستقیماً از شبکه اصلی اتریوم دریافت نمیکند.
بنابراین هنگام بررسی ولیدیوم بهتر است فقط به عنوان «لایه دوم» توجه نکنیم و مدل امنیتی و نحوه دسترسی به دادههای آن را نیز در نظر بگیریم.
ولیدیوم برای چه کاربردهایی مناسب است؟
ولیدیوم میتواند برای برنامههایی مناسب باشد که به ظرفیت پردازش بالا و هزینه پایین تراکنشها نیاز دارند.
پرداختها، مبادله توکنها و برخی برنامههای بلاکچینی که باید تعداد زیادی تراکنش را با سرعت بالا پردازش کنند، از جمله کاربردهای احتمالی این فناوری هستند. در صورت استفاده از فناوریهای مناسب، شبکههای ولیدیوم میتوانند از قابلیتهای پیشرفتهتر قراردادهای هوشمند نیز پشتیبانی کنند.
برای مثال، یک برنامهای که روزانه حجم زیادی تراکنش دارد، ممکن است از ولیدیوم استفاده کند تا بخش زیادی از پردازشها را از شبکه اصلی اتریوم خارج کند.
تفاوت ولیدیوم و ZK-Rollup به زبان ساده
میتوان تفاوت این دو فناوری را خیلی ساده اینطور توضیح داد:
ZK-Rollup: تراکنشها خارج از اتریوم پردازش میشوند، اما اطلاعات مهم تراکنشها روی اتریوم منتشر میشود.
Validium: تراکنشها خارج از اتریوم پردازش میشوند و اطلاعات تراکنشها نیز خارج از زنجیره اصلی نگهداری میشود؛ در حالی که اتریوم اثبات اعتبار آنها را بررسی میکند.
بنابراین ولیدیوم بیشتر روی مقیاسپذیری و کاهش حجم داده روی زنجیره اصلی تمرکز دارد، در حالی که ZK-Rollup از نظر دسترسی به دادهها، تضمین بیشتری را مستقیماً از شبکه اتریوم دریافت میکند.
جمعبندی
ولیدیوم یکی از فناوریهایی است که برای حل مشکل مقیاسپذیری بلاکچین و پردازش تعداد بیشتری از تراکنشها توسعه پیدا کرده است.
مهمترین ویژگی آن ترکیب پردازش خارج از زنجیره، اثبات اعتبار و کاهش حجم دادههای ذخیرهشده روی اتریوم است.
در مقابل، بزرگترین چالش ولیدیوم این است که اطلاعات تراکنشها خارج از شبکه اصلی نگهداری میشوند و بنابراین دسترسی به این دادهها اهمیت زیادی دارد.
به زبان ساده، ولیدیوم تلاش میکند بین سرعت، هزینه و امنیت تعادل ایجاد کند. برای درک تفاوت آن با ZK-Rollup نیز مهمترین نکته این است که بدانیم دادههای تراکنش در ولیدیوم خارج از شبکه اصلی اتریوم نگهداری میشوند.
عنوان کوتاه
ولیدیوم چیست؟ راهنمای ساده
عنوان انگلیسی
Validium-What-Is-It-Simple-Guide
متا دیسکریپشن
ولیدیوم چیست و چگونه کار میکند؟ با این راهکار مقیاسپذیری اتریوم، مزایا، معایب و تفاوت آن با ZK-Rollup به زبان ساده آشنا شوید.