پزشکیان: تابآوری اقتصادی به امنیت نیاز دارد
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، اعلام کرد که حفظ تابآوری اقتصادی بدون تأمین امنیت امکانپذیر نیست. او از کشورهای عضو بریکس خواست نقش فعالتری در دفاع از حاکمیت ملی، تمامیت ارضی کشورها و اصل منع استفاده از زور در روابط بینالملل ایفا کنند.
پزشکیان این اظهارات را روز یکشنبه ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶، در جریان سخنرانی خود در هجدهمین اجلاس بریکس پلاس در دهلی نو مطرح کرد. بخش مهمی از سخنان او به چالشهای بههمپیوسته اقتصاد جهانی و ضرورت گسترش همکاری میان کشورها اختصاص داشت.
تابآوری، همکاری و پایداری؛ سه اولویت جهانی
رئیسجمهور ایران تابآوری، همکاری و پایداری را صرفاً شعارهای سیاسی ندانست. به گفته او، این سه مفهوم پاسخی عملی به چالشهای مهمی هستند که کشورها در جهانی با وابستگیهای روزافزون اقتصادی و سیاسی با آن روبهرو شدهاند.
پزشکیان تأکید کرد که دولتها نباید تنها به مدیریت بحرانهای کنونی اکتفا کنند. آنها باید ساختارهایی ایجاد کنند که توانایی مقابله با بحرانهای آینده را افزایش دهد و زمینه شکلگیری نظمی عادلانهتر در جهان را فراهم سازد.
او از بریکس خواست در پاسخ به این نیاز جهانی مشارکت مؤثری داشته باشد و این اصول را به سیاستهای عملی تبدیل کند.
کاهش وابستگی اقتصادی، راهی برای تقویت تابآوری
از نگاه پزشکیان، تابآوری اقتصادی به معنای توانایی ادامه مسیر توسعه و اتخاذ تصمیمهای مستقل، حتی در شرایط فشار خارجی است.
او هشدار داد که وابستگی بیش از اندازه به تعداد محدودی از نظامهای مالی و تجاری، اقتصاد کشورها را در برابر شوکهای سیاسی و اقتصادی آسیبپذیر میکند.
رئیسجمهور ایران همچنین گفت تحریمهای یکجانبه تنها بر بازارهای مالی اثر نمیگذارند، بلکه میتوانند امنیت غذایی، رفاه خانوارها و شرایط زندگی مردم عادی را نیز تحت تأثیر قرار دهند.
به همین دلیل، او گسترش تجارت با استفاده از ارزهای ملی و تقویت ظرفیتهای بانک توسعه جدید را ضروری دانست. پزشکیان معتقد است این اقدامات میتوانند به اعضای بریکس در ایجاد چارچوبی مستقلتر و هماهنگتر برای همکاری اقتصادی کمک کنند.
امنیت؛ شرط ثبات بلندمدت اقتصاد
پزشکیان تأکید کرد که پیشرفت اقتصادی زمانی پایدار میماند که زیرساختها و تمامیت ارضی یک کشور از تهدیدهای امنیتی در امان باشند.
او با اشاره به تحولات نظامی اخیر مرتبط با ایران گفت حمله به تأسیسات انرژی، زیرساختهای اقتصادی و پروژههای توسعهای میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای یک کشور ایجاد کند.
به گفته او، مردم ایران در جریان این درگیریها هزینههای انسانی و مادی سنگینی متحمل شدهاند و زیرساختهایی که طی سالها برای توسعه کشور ایجاد شده بود نیز آسیب دیده است.
رئیسجمهور ایران همچنین بر ضرورت حفاظت از غیرنظامیان تأکید کرد و هشدار داد که حمله به تأسیسات غیرنظامی نباید به امری عادی در روابط بینالملل تبدیل شود.
درگیریهای منطقهای و مسئولیت جامعه جهانی
پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت مردم غزه و لبنان اشاره کرد و گفت پیامدهای درگیریها همچنان بر زندگی ساکنان این مناطق سنگینی میکند.
او از جامعه جهانی خواست در برابر تجاوز نظامی، کشتهشدن غیرنظامیان و تخریب جوامع، واکنشی مؤثرتر نشان دهد.
از دیدگاه پزشکیان، حقوق بینالملل زمانی میتواند معنای واقعی خود را حفظ کند که کشورها برای جلوگیری از نقض آن و حمایت از جمعیتهای آسیبپذیر، اقدامات عملی انجام دهند.
او در همین راستا خواستار نقشآفرینی جدیتر بریکس در دفاع از حاکمیت کشورها، تمامیت ارضی و اصل منع استفاده از زور شد.
بریکس و ضرورت اقدام جمعی مؤثرتر
رئیسجمهور ایران گفت بریکس باید فراتر از ابراز نگرانیهای سیاسی حرکت کند و سازوکارهای عملی برای تقویت امنیت اعضا و افزایش ثبات بینالمللی ایجاد کند.
او این گروه را بستری بالقوه برای هماهنگی در برابر چالشهای امنیتی، اقتصادی و سیاسی جهان دانست.
همکاری میتواند ظرفیتهای جنوب جهانی را فعال کند
پزشکیان در ادامه سخنان خود درباره همکاری گفت هیچ کشوری بهتنهایی قادر نیست تمام مشکلات پیچیده جهان امروز را حل کند.
او پیشنهاد کرد که بریکس ظرفیتهای اقتصادی، فناوری و راهبردی کشورهای درحالتوسعه را که اکنون پراکنده هستند، در قالب توانمندیهای مشترک سازماندهی کند.
رئیسجمهور ایران افزود که کشورش میتواند از طریق موقعیت جغرافیایی، منابع انرژی و زیرساختهای حملونقل خود در این مسیر نقش داشته باشد. این ظرفیتها میتوانند به توسعه مسیرهای تجاری و ارتباطات انرژی میان اعضای بریکس کمک کنند.
توسعه پایدار باید با عدالت همراه باشد
پزشکیان پایداری را سومین پایه ضروری برای شکلگیری نظامی قدرتمندتر در جهان معرفی کرد.
به باور او، توسعهای که موجب افزایش نابرابری شود یا هزینههای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی تصمیمهای امروز را به نسلهای آینده منتقل کند، نمیتواند واقعاً پایدار باشد.
او همچنین جنگ را یکی از عوامل مهم تخریب محیطزیست دانست. به گفته پزشکیان، آسیب به تأسیسات انرژی و صنعتی تنها به زیانهای اقتصادی فوری محدود نمیشود و ممکن است منابع طبیعی منطقه را نیز تهدید کند.
فناوری باید در خدمت توسعه باشد، نه سلطه
رئیسجمهور ایران دانش، علم و نوآوری را از عوامل مهم پیشرفت آینده دانست.
او تأکید کرد که بریکس باید اطمینان حاصل کند هوش مصنوعی و فناوریهای نوظهور به ابزارهایی برای سلطه و کنترل تبدیل نمیشوند، بلکه در جهت تقویت توانمندیهای کشورها به کار گرفته خواهند شد.
از نگاه پزشکیان، پیشرفت فناوری باید به افزایش استقلال اقتصادی کشورها، گسترش فرصتها و حل چالشهای مشترک کمک کند.
نگاه پزشکیان به بریکس بهعنوان نیرویی برای جهانی متوازنتر
پزشکیان گفت بریکس دیگر صرفاً چارچوبی برای همکاری میان چند اقتصاد نوظهور نیست. او این گروه را نشانه افزایش تقاضای جهانی برای ایجاد نظمی متعادلتر و فراگیرتر توصیف کرد.
به گفته رئیسجمهور ایران، هیچ مرکز قدرتی نباید حق تعیین سرنوشت دیگر کشورها را برای خود قائل باشد.
او همچنین آمادگی ایران را برای در اختیار گذاشتن ظرفیتهای اقتصادی، جغرافیایی و راهبردی کشور در مسیر همکاریهای بریکس اعلام کرد.
صلح، عدالت و امنیت؛ پایههای رشد آینده
پزشکیان در پایان سخنان خود، تابآوری، همکاری و پایداری را به چشماندازی گستردهتر از صلح بینالمللی پیوند داد.
او استدلال کرد که تابآوری اقتصادی بدون همکاری دوام نمیآورد، همکاری به عدالت نیاز دارد و توسعه پایدار نیز بدون صلح و امنیت امکانپذیر نیست.
رئیسجمهور ایران از بریکس خواست این اصول را به برنامهها و اقدامات عملی تبدیل کند؛ اقداماتی که بتوانند از رشد، ثبات و توسعه برای نسل حاضر و نسلهای آینده حمایت کنند.
این سخنان نشان میدهد که امنیت در نگاه ایران جایگاهی اساسی در مسیر تابآوری اقتصادی دارد و همکاری جمعی کشورها میتواند نقشی مهم در مواجهه با چالشهای جهانی ایفا کند.